Ўзбекистон Марказий Осиёда ҳамкорлик учун янги имкониятлар очувчи ташаббусларни илгари сурмоқда
Бугунги кунда Марказий Осиё давлатлари раҳбарларининг Маслаҳат учрашувлари етакчиларга бутун минтақанинг келажаги боғлиқ бўлган масалалар юзасидан ўз позицияларини мунтазам равишда мувофиқлаштириб бориш имконини бермоқда. Саккиз саммит давомида йўлга қўйилган бевосита мулоқот миллий координаторлар, тегишли вазирлик ва идоралар, ҳудудлар ҳамда ишбилармон доиралар даражасида изчил давом эттирилди. Иқтисодиёт учун, айниқса, савдо, саноат, транспорт ва инвестиция масалаларининг миллий режалар ўртасидаги ўзаро боғлиқликни ҳисобга олган ҳолда кўриб чиқилаётгани муҳим аҳамият касб этади.
Марказий Осиё бугунги ҳамкорлик моделига нисбатан қисқа вақт ичида эришди. 2017-йилда Президент Шавкат Мирзиёев давлат раҳбарлари учрашувларини мунтазам ўтказишни таклиф қилди, 2018-йил март ойида эса Астанада уларнинг биринчиси бўлиб ўтди. Форматнинг асосига бевосита мулоқот тамойили қўйилди. Унга кўра, давлатларнинг ўзи умумий масалалар доирасини белгилайди ҳамда натижа қўшни мамлакатларнинг ҳаракатларига боғлиқ бўлган йўналишларда позицияларни мувофиқлаштиради. Шу билан бирга, формат иштирокчиларнинг мустақиллигига асосланган принципиал маслаҳатлашув хусусиятини сақлаб қолди.
Вазифалар кўлами кенгайиб боргани сари зарур механизмлар ҳам шакллантирилди. 2021-йилда Ишбилармонлар кенгашини ташкил этиш ташаббуси илгари сурилди, 2022-йилда ХХИ асрда Марказий Осиёни ривожлантириш учун дўстлик, яхши қўшничилик ва ҳамкорлик тўғрисидаги шартнома имзоланди, 2023-йилда Миллий координаторлар кенгаши таъсис этилди, бир йил ўтиб эса “Марказий Осиё – 2040” минтақавий кооперацияни ривожлантириш концепцияси қабул қилинди. Шу тариқа, сиёсий мулоқот саммитлар оралиғида ҳам шартномавий ва ташкилий асосга эга бўлди, айни пайтда дастлабки форматнинг мослашувчанлиги сақлаб қолинди.
Ўзбекистоннинг 2025-йилдаги раислиги тармоқ йўналишидаги ҳамкорликни сезиларли даражада кучайтирди. Бош вазир ўринбосарлари даражасидаги Ҳудудлараро ҳамкорлик форуми билан бир қаторда 20 дан ортиқ йирик тармоқ ва ҳудудлараро тадбирлар ўтказилди. Тошкентда бўлиб ўтган ВИИ Маслаҳат учрашуви арафасида Марказий Осиё давлатлари ва Озарбайжон савдо ва инвестициялар вазирлари кенгашининг биринчи йиғилиши ўтказилди. Муҳокамалар амалий вазифаларга — ўзаро савдо ҳажмини 20 миллиард долларга етказиш, “Маде ин Cентрал Асиа” бренди остида ишлаб чиқариш майдонларини ташкил этиш ҳамда халқаро молия институтларини инфратузилмавий ва саноат лойиҳаларига жалб қилиш масалаларига қаратилди.
Иқтисодий алоқаларнинг бугунги кўлами янада мураккаб вазифаларни илгари суриш имконини бермоқда. 2025-йил якунларига кўра, Ўзбекистоннинг Марказий Осиё давлатлари билан товар айирбошлаш ҳажми 8,3 миллиард долларга етиб, 15,2 фоизга ошди. Шу йилнинг ўзида минтақа давлатларидан жалб қилинган тўғридан-тўғри инвестициялар ва кредитлар ҳажми 1,3 миллиард долларни ташкил этди. Савдо ва инвестиция фаоллигининг ўсиши саноат кооперациясини чуқурлаштириш ҳамда минтақа мамлакатлари корхоналари ўртасида ишлаб чиқариш занжирларини шакллантириш учун замин яратмоқда.
“Made in Central Asia” ташаббусининг мазмун-моҳияти ҳам шундан иборат. Бир неча мамлакат корхоналари алоҳида ишлаб чиқариш операцияларини ўзаро тақсимлаган ҳолда якуний маҳсулот яратишда иштирок этиши мумкин. Ўзбекистон бизнеси учун бундай модел буюртмачилар доирасини кенгайтиради ҳамда ишлаб чиқариш ҳажмини нафақат ички, балки ташқи бозор талабидан келиб чиқиб режалаштириш имконини беради. Бунинг амалий асослари аллақачон шаклланмоқда: 2025–2027-йилларда саноат кооперациясини ривожлантириш бўйича Ҳаракатлар режаси тасдиқланган, икки томонлама инвестиция фондлари ташкил этилган, чегараолди савдо зоналари ва саноат кооперацияси марказлари ривожлантирилмоқда, қўшма тармоқ лойиҳалари амалга оширилмоқда.
